Vergankelijkheid heeft vele gezichten. Onze gasten van Cultureel Café a.s. zondag 15 maart in een persoonlijk schrijven uitgelicht.

Sinds drie jaar is het een soort afspraak dat we een thema ‘cadeau krijgen’ uit een samenwerking tussen cultureel café, Munttheater en mijn cursus.Cursisten Rick - Johannie van Tuel

Als ik deze woorden lees raak ik toch een beetje geëmotioneerd want het maakt duidelijk dat wij – Paul Sterk, Piet Poell en ik, Anki Raemaekers – in staat zijn geweest om een gevoelige snaar te raken bij veel mensen. Dat we bij elkaar zouden komen was eigenlijk niet zeer waarschijnlijk geweest normaliter, maar in een opwelling heb ik Paul Sterk benadert via internet. Het leek me wel wat om een schrijver rondom Bospop te benaderen om op cultureel gebied iets op te zetten. Piet Poell kwam ik gewoon tegen bij de copyprinter  en dacht meteen dat hij wel wat artistiek’s zou zijn. Bleek ook hij schrijver te zijn.

In ieder geval hebben we de schouders eronder gezet en zijn we begonnen aan een cultureel avontuur wat vaak wat meelijwekkend bekeken werd ‘omdat hier in deze omgeving vaak de neiging bestaat om te denken dat zoiets niet kan lukken!’ Dat is dan met bovenstaande zin van Johannie van Tuel helemaal ontkracht. Niet alles blijft dus steken in het vergankelijke en idealisme kan dus zeker dromen concreet maken tegen een heleboel weerstand in.

Johannie is met enkele van haar cursisten te gast a.s. zondag 15 maart tussen 10.45 en 11.45 uur in de foyer van het Munttheater.Cursisten Rick - Johannie van Tuel

Al jaren werk ik bij Rick als docent, vanaf het begin ook met het vak ‘model tekenen en schilderen’, wat ik ook zelf het mooiste onderwerp blijf vinden. Je probeert vat te krijgen op de menselijke vorm, allereerst wat betreft houding en verhoudingen, toonwaarde, compositie. Maar meer nog is het de uitstraling, sfeer, het verhaal dat je in de figuur ziet en dat je wil weergeven. Elk model is daarin weer anders, en een zelfde model kan ook keer op keer weer interessant zijn om weer te geven in een ander licht, kleur of houding. Het model wordt een soort acteur in het verhaal dat je wil schilderen.

Sinds drie jaar is het een soort afspraak dat we een thema ‘cadeau krijgen’ uit een samenwerking tussen cultureel café, Munttheater en mijn cursus. In januari of februari wordt  het ons aangeboden. Verpakt in de vorm van een muziekvoorstelling kregen we dit keer de vergankelijkheid.

Het Munttheater heeft een saxofoon kwartet geprogrammeerd, dat o.a. in het repertoire het stuk ‘der Tod und das Mädchen’ van Franz Schubert heeft.

Het meisje: “Ga verder, ach, ga verder! Ga weg, jij dodenman! Ik ben nog jong, ga verder! Ik smeek: raak mij niet aan.” De dood: “Geef mij je hand, jij wezen teergeleed; ‘k ben vriend en kom hier zonder wapen. Heb goede moed! Ik ben niet wreed ‘k Laat zacht je in mijn armen slapen.”Cursisten Rick - Johannie van Tuel

Dit thema  ‘vergankelijkheid’ vormt de leidraad voor het Cultureel Café, en onze schildersgroep gaat aan de slag om het thema te verbeelden in de vorm van de mens.

Tijdelijkheid, vergankelijkheid ervaar je elke dag, elke minuut. Mensen veranderen erdoor: leef-tijd  is te zien.

In de kunst is de vergankelijkheid veel verbeeld: direct in de vorm van jong-middelbaar-oud, of indirect door middel van symboliek. Alles wat  vluchtig is, associeer je met de tijd: een kaars die uit dooft, een verwelkte bloem. Ook de manier van schilderen kan vergankelijkheid weergeven: door kapot te maken; weg te schuren of aan te tasten. En de materialen die je gebruikt kunnen in de loop der tijd veranderen, langzaam vergaan.

Tijdens de lessen hebben de cursisten vijf verschillende vrouwfiguren als model gehad. De leeftijden tussen 17 en 76 jaar. Er zijn combinaties van verschillende vrouwen gemaakt, in verschillende levensfasen, en ook individuele portretten waarbij symboliek het thema verbeeldt.

Uiteindelijk heeft iedereen een keuze gemaakt voor zijn/haar beste werk. De tekeningen en schilderijen zullen in de foyer van het Munttheater te zien zijn, vanaf 15 maart.

Ludo Hermans is rechtstreeks geraakt door een stukje vergankelijkheid en heeft dit ook onder woorden gebracht.Ludo Hermans 2

Ludo Hermans is geboren in mei 1953 te Lier (België).

Hij behaalt het fysiotherapie diploma aan het Coloma Instituut  te Mechelen, het diploma  bewegingswetenschappen aan de Vrije Universiteit te Brussel en het diploma Master of Arts in Gerontology aan het BeNeLux Universitair Centrum te Eindhoven.

In 1975 komt hij naar Nederland en werkt vervolgens in Venlo, Weert, Stramproy, Sittard, Ammerzoden en den Bosch in diverse leidinggevende functies in de (ouderen)zorg.

Hij specialiseert  zich op het terrein van de ouderenzorg.

Zet o.a. in samenwerking met de hartstichting het zwemmen voor (oud) hartpatiënten in Venlo op. In samenwerking met de stichting Samen Verder, patiëntenvereniging voor mensen met een niet aangeboren hersenletsel en hun familieleden ,start hij in Weert bijeenkomsten op.

Hij maakt deel uit van diverse commissies en besturen op het gebied van palliatieve zorg, zorg rondom een niet aangeboren hersenletsel, kwaliteitsverbetering in de zorg, sportverenigingen en onderwijsinstellingen.

Op nationaal vlak maakt  hij zich sterk voor erkenning en verwetenschappelijking van de opleiding tot geriatrisch fysiotherapeut. Hij is 13 jaar lid, waar van 8 jaar als voorzitter, van de commissie die zich hier mee bezig houdt.Weert 600

Thema vergankelijkheid

Twee jaar geleden zag ik nog redelijk, werkte ik met veel plezier en nu zie ik slechts 20% . Het is niet uit te sluiten dat  mijn gezichtsvermogen nog achteruit gaat.

Mijn wereld is meer en meer gekrompen en speelt zich meer en meer af in mijn hoofd.

Ik besef dat ik beelden  aanvul tot een begrijpelijk en aanvaardbaar iets. Gestuurd door sociaal en maatschappelijk verantwoorde beelden. Soms wordt een blad een vogel. Niet alleen het zien maar ook mijn leven is veranderd. Ik besef dan ook meer dan ooit wat  vergankelijkheid is en betekent.

Het begrip slechtziende

Milde slechtziendheid                               3/10 (0.3)

Gematigd                                                     tussen 0.3 en 0.1

Ernstig                                                          tussen 0.1 en 0.05

Blind                                                             tussen 0.05 en 0,02

Blind alleen licht zien

Blind geen licht zien

In het VN verdrag voor de rechten van mensen met een beperking staat dat personen met een handicap in staat te gesteld moeten worden alle mensenrechten en fundamentele vrijheden ten volle te genieten.

De lidstaten erkennen een toegankelijke fysieke, sociale, economische en culturele omgeving, de toegang tot gezondheidszorg, onderwijs en tot informatie en communicatie, teneinde personen met een handicap in staat te stellen alle mensenrechten en fundamentele vrijheden ten volle te genieten. Er wordt verwacht dat daar door de mensen, die verantwoordelijkheid dragen tegenover hun medemensen en de gemeenschap waartoe zij behoren, verplicht zijn te streven naar de bevordering en eerbiediging van de rechten die erkend worden in het Internationaal Statuut van de Rechten van Mens.Ludo Hermans 8

Dat heeft op vele vlakken en in veel omstandigheden gevolgen . Denk hierbij aan verantwoordelijkheden van gemeenten, openbaar vervoer maar ook aan bibliotheken, gezondheidszorginstellingen enz. Licht , contrast, oppervlakten en akoestiek  krijgen een andere functie als je slechtziende bent.

Waar vroeger een  etentje in een restaurant romantisch was is het nu anders omdat je niet ziet wat er op je bord ligt. Ik ben zelf een keer gered van het eten van een rode peper. Lichtbundels die vanuit de grond naar boven stralen worden verblindend. Slechtzienden hebben contrast nodig. Het kijken naar verwijsborden of  internetsites kan daardoor verbeterd worden waardoor bijv. online bankieren mogelijk wordt.

In enkele ziekenhuizen zijn de muren en de deuren wit, dat is lastig. Zeker als de kamernummers ook nog in een klein lettertype zijn. Ik heb mijn hoofd wel eens gestoten omdat de boog in een restaurant  laag was en er geen contrast met de muur  was. Ik zag niet dat er een boog was. Oppervlakken voelen vergemakkelijkt de zelfstandigheid. Op alle stations zijn ribbelroutes aangebracht. Slechtzienden zien niet altijd ongelijk liggende tegels op het voetpad .

Slechtzienden gebruiken hun gehoor meer. Bij het oversteken van een straat luisteren ze of een auto nadert. Er zijn blinden die op basis van de echo van hun klikgeluiden met de mond hun positie in ruimten kunnen bepalen. De veranderde behoeften komen in het dagelijks leven van een slechtziende steeds vaker voor.Ludo hermans 5

Het zijn simpele dingen die ineens een andere waarde krijgen.

Is een toegangsdeur schuifdeur  draaideur?  Gaat die automatisch open  of moet ik het zelf doen?  Waar zit de deurknop en hoe ziet die er uit? Is de deur doorzichtig of niet? Is de bewegwijzering ( helderheid ,contrast en grootte van de letters) te lezen?

In algemene ruimten, is er een receptie en hoe vind ik die? Hoe is de verlichting? Staan er obstakels in het looppad?  Is er contrast tussen meubels en grondoppervlakte? Hoe vind ik de lift en druk ik dan op de juiste knop? Zijn de trappen en trappenhal helder Vluchtwegen bij brand te vinden? Buitenkant van gebouwen hangt de zonwering niet in de weg. Obstakels op looppaden bijv. werkzaamheden.

Hoe snel zeggen we niet “kijk ginds. Hier ligt het” De huidige wereld is ingesteld op zienden. Daarbij gaat informatie ook nog eens snel. Een visuele handicap kan negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid en welzijn.

Dan besef je de vergankelijkheid van dingen.

Visusverlies heeft een grote impact op het dagelijks functioneren en vormt een bedreiging voor de onafhankelijkheid van visueel beperkten. Onderzoek toonde aan dat visueel beperkten beperkingen ervaren bij participatie in het dagelijks leven. Daarnaast ervaren zij psychosociale problemen, en gevoelens van sociale isolatie en eenzaamheid. Eenzaamheid is een negatieve situatie, gekenmerkt door een gemis aan (kwaliteit van) bepaalde relaties en resulteert in verminderd welbevinden. Er loopt momenteel een onderzoek naar angst  bij slechtziendheid.  Het is bekend dat depressies vaker voorkomen bij slechtzienden dan bij zienden,

Ik heb  bijna 40 jaar in de ouderzorg gewerkt  en me vaak verbaasd over het gebrek aan kennis over slechtziendheid en omgaan met slechtzienden. Een enkel keer leidde dit tot overplaatsing van de bewoner naar een gespecialiseerd verpleeghuis.

In de hele wereld, schat de WHO, in 1995, dat er 38 miljoen personen blind zijn. Bovendien hebben nog eens 110 miljoen mensen een verminderd gezichtsvermogen en hebben grote kans op blindheid. Deze ramingen zijn gebaseerd op basis van de wereld bevolkingsgegevens voor 1990.

In 2005 zijn er ruim 298.000  Nederlanders met een visuele beperking. Dat aantal zal, met de huidige bevolkingsprognoses en de huidige interventies, toenemen tot ruim 354.000 in 2020.

Het grootste aantal blinden in 2005 wordt gezien in de categorie ouderen in verpleeg en verzorgingshuizen. Hoewel zij slechts 1,0% van de bevolking uitmaken, valt 44,3% van alle blinden in deze categorie.Ludo Hermans 6

In 2008 wonen 155.000 mensen in een verpleeg of verzorgingshuis in Nederland. Van de ouderen in instellingen is 20% blind (32.000) en 22% slechtziend (34.000).

Er tekent zich, snel toenemend, onder de ouderen een toename van visuele gehandicapten af. Door de vergrijzing en de stijging van de levensverwachting neemt het aantal ouderen met een visuele beperking toe. Er zal een nog grotere stijging van slechtziende of blinde bewoners c.q. revalidanten in een verpleeghuis komen.

Door veranderende wet- en regelgeving komt er grote druk te liggen op verpleeghuizen in Nederland. Nieuwe investeringen in zorginfrastructuur komen  voor eigen rekening van de huizen.

Mensen kiezen niet voor het leven in een verpleeghuis. Ze leveren, ondanks de goede wil van de verzorgenden, veel in. Mijn indruk is dat de zorg meer financieel dan kwaliteits gestuurd wordt. Toch verlangen we allen van anderen kwaliteit. Als iets “niet deugt ”kopen we het niet of gaan we elders.

Wat mij boeit is:

Worden specifieke aanpassingen voor bepaalde cliëntgroepen, zoals blinden en slechtzienden, gerealiseerd of richten architecten en managers zich bij de bouw en renovatie van verpleeghuizen op algemene adviezen vanuit gehandicaptenraden?

Dezelfde vragen kunnen overigens gesteld worden aan woning coöperaties, die vaak eigenaar zijn van de in de omgeving van de verpleeghuis liggende zorgwoningen.

Verpleeghuizen hebben tweeledige functie: een verblijf – en revalidatie functie.

Slecht gezichtsvermogen verhoogt aanzienlijk het gevaar van valpartijen en fracturen bij oudere mensen. Minder contrast gevoeligheid en diepte perceptie zijn de belangrijkste visuele risicofactoren voor vallen. Kortdurende revalidatie, onderdeel van verpleeghuiszorg, is onderdeel van de zorgverzekeringswet.

Kortdurende geriatrische revalidatiezorg is op herstel gerichte multidisciplinaire zorg voor de groep van kwetsbare patiënten die na een ziekenhuisopname voor revalidatiebehandeling worden opgenomen in een verpleeghuis. Het doel is om deze patiënten naar de thuissituatie terug te laten keren.

De ouderen ontvangen daartoe een op maat gesneden intensieve behandeling. Echter veel mensen vallen nu buiten de criteria waardoor onderbehandeling dreigt, constateren specialisten ouderengeneeskunde. Hierdoor lopen kwetsbare ouderen de kans om tussen wal en schip te vallen.

Thuiswonende slechtzienden zullen na een heupfractuur en opname in het ziekenhuis mogelijk niet in aanmerking komen voor revalidatie in een verpleeghuis. Ze hebben geen verpleeghuisindicatie en de vraag is of de revalidatie, gezien hun visuele handicap, kortdurend is.

Ik ben  gestart met een promotieonderzoek over de aanpasbaarheid en toegankelijkheid, voor blinden en slechtzienden, van verpleeghuizen in de Euregio.

Het onderzoek duurt 4 tot 5 jaar.

Prof. Dr. GHMB van Rens,oogarts, VUmc is zijn promotor .

Dr. R.M.A. van Nispen,VU medisch centrum en Dr. Ir Bart Melis Dankers, klinisch fysicus bij Koninklijke Visio  treden op als copromotor.

Het hoofddoel van ons onderzoek is de kwetsbare slechtzienden mens, in verpleeghuizen, een verhoogde kwaliteit van leven te geven door het verbeteren van het woon- en leefklimaat. Het leef- en revalidatieklimaat voor de slechtziende vergemakkelijken.

Zich bewust zijn dat mensen problemen met visus hebben is een belangrijke voorwaarde voor goede gezondheidszorg. Tijd nemen om effectief te communiceren over toegang, faciliteiten, diagnose en beheer plannen is nodig; communicatie, in visuele of audio-formaat, moeten op maat worden afgestemd op individuele behoefte van de persoon. Controleren of persoonlijke hulpmiddelen in afstemming zijn met de behandelplannen is essentieel voor goede klinische zorg. We willen verantwoordelijke beleidsmakers en verantwoordelijken duiden op de resultaten en verzoeken deze mee te nemen in hun plannen. Zo dat het VN verdrag voor de rechten van mensen met een visuele beperking in praktijk omgezet wordt en geen papier tijger is.

Als neveneffect willen we medewerkers in de verpleeghuizen bewust maken van de achtergrond van het gedrag van slechtzienden en hen adviezen geven rondom de benadering van slechtzienden en blinden. Visusverlies heeft een aanzienlijke impact op de activiteiten van het dagelijks leven, symptomen van depressie en gevoelens van angst.

Professionals die werkzaam zijn op visuele rehabilitatiediensten kunnen hun kwaliteit van zorg verbeteren als zij in hun interventies rekening houden met dergelijke gegevens.

Ontwerpers, managers, wetgevers en beleidsmakers moeten betere voorlichting over de behoeften van mensen met een visuele handicap en blindheid krijgen. De studie geeft inzicht in de stand van zaken en uniformiteit van de bezoek- en aanpasbaarheid, voor slechtzienden, van woon- en leefruimten in verpleeghuizen in de Euregio Maas-Rijn.

Ik moet  zelf  zorgen voor de financiële middelen ten behoeve van de materiële- en reiskosten. Om die reden zoek ik nog ondersteuners.

Het kunnen privépersonen, organisaties, firma’s, gemeenten, de provincies enz. zijn die helpen dit waardevol onderzoek te realiseren.

Als tegenprestatie worden de ondersteuners in de doctoraatsverhandeling vernoemd.

Dit geldt ook bij tussentijds rapportage van de resultaten op symposia of aan belanghebbenden.

Voor meer informatie lfe.hermans@gmail.com

 

Advertenties

2 gedachtes over “Vergankelijkheid heeft vele gezichten. Onze gasten van Cultureel Café a.s. zondag 15 maart in een persoonlijk schrijven uitgelicht.

  1. Mieke van Osmvomieke zegt:

    Dag Ludo,
    Slechtziendheid denk ik inderdaad onderschatte problematiek. Misschien jouw verhaal nog wat inkorten? Kort en krachtig. Dit speelt, hier kijken we naar, dat levert handige gezichtspunten x/y/z op, waardoor het woongenut zus en zo toeneemt. Succes met de fondswerving, want zowel individueel als collectief gezien van toegevoegde potentiële waarde.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s